مصاحبه خبرنگار «تلگراف آذ» با سفیر ج.ا.ایران در خصوص روابط ایران و جمهوری آذربایجان و تحولات منطقه ‌ای

.

مصاحبه خبرنگار «تلگراف آذ»

 با سفیر ج.ا.ایران در خصوص روابط ایران و جمهوری آذربایجان و تحولات منطقه ‌ای

 

ارزیابی جنابعالی از سطح کنونی روابط دوجانبه میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان چیست؟

این روزها مصادف است با 34 مین سال شناسایی استقلال جمهوری آذربایجان توسط جمهوری اسلامی ایران و آغاز روابط رسمی‌بین دو کشور، روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان،  در 34 سال گذشته روند رو به رشد داشته  اما هنوز به سطح مطلوب و مورد انتظار دو ملت نرسیده است. با این حال، پیوندهای تاریخی، فرهنگی و مذهبی عمیق میان دو کشور، ظرفیت ‌های ارزشمندی را برای گسترش روابط در همه زمینه ‌ها فراهم کرده است.

جمهوری اسلامی ایران از نخستین روزهای استقلال جمهوری آذربایجان، در کنار دولت و ملت این کشور ایستاده و با ارتقای سطح نمایندگی دیپلماتیک خود از سرکنسولگری به سفارت در باکو، گام مهمی‌برای ایجاد تعاملات نزدیک و رسمی‌برداشت. این اقدام در عمل پایه ‌های اعتماد متقابل و همکاری‌های سازنده را میان دو کشور تقویت کرد.

در سال‌های نخست استقلال جمهوری آذربایجان، ایران در عرصه ‌های گوناگون سیاسی، اقتصادی، انسانی و امنیتی نقش فعالی ایفا کرد. از جمله، کمک در زمینه تأمین انرژی و سوخت برای منطقه خودمختار نخجوان، ارائه مساعدت ‌های انسانی به آوارگان و مجروحان جنگ، تأمین مایحتاج ضروری مردم و حتی همکاری در آموزش و تجهیز نیروهای نظامی‌برای مقابله با تهدیدات در آن دوران. افزون بر این، در مقاطع مختلف، ایران یکی از شرکای اصلی تجاری جمهوری آذربایجان بوده و در مجامع بین ‌المللی همواره بر حمایت قاطع از تمامیت ارضی و حاکمیت ملی جمهوری آذربایجان تأکید داشته است.

امروزه  اراده سیاسی رهبران دو کشور برای توسعه روز افزون روابط دوجانبه، افق روشنی را پیشِ رو روابط قرار داده است.

معتقدیم با  نگاهی آینده ‌نگر، همکاری‌ها در حوزه ‌های اقتصادی، انرژی، ترانزیت، فرهنگی و علمی  می ‌تواند بیش از پیش در مسیر رشد و پایداری قرار گیرد؛ به ‌گونه ‌ای که منافع دو ملت و ثبات منطقه ‌ای را به بهترین شکل تأمین کند.

 

نتایج نشست سه ‌جانبه (ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه) که در شهر باکو برگزار شد را چگونه ارزیابی می‌فرمایید؟ خانم فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران نیز اظهار داشتند که دکتر پزشکیان، برای برگزاری این نشست در باکو تلاش دیپلماتیک ویژه ای مبذول داشته ‌اند؟

در نشست سه جانبه با حضور وزیر راه و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران، معاونین نخست وزیر جمهوری آذربایجان و فدراسیون آذربایجان برگزار شد، کارگروههای  گمرکی و  حمل و نقلی تشکیل شد و برای تسهیل 15 میلیون تن ترانزیت کالا برنامه ریزی انجام گرفت. هر سه هیات از روند تکمیل پروژه‌های بارانداز ریلی آستارا و پل دوم مرزی نیز بازدید کردند. همکاری سه جانبه ایران ، روسیه، جمهوری آذربایجان در راستای منافع هر سه کشور بوده و بر بهره گیری بیشتر از ظرفیت های منطقه ای کمک می‌کند بویژه در حوزه‌های انرژی، حمل و نقل و ترانزیت.

 

اهمیت کریدور «شمال-جنوب» برای منطقه را در چه می ‌دانید؟

کریدور بین ‌المللی شمال–جنوب نه ‌تنها برای ایران و آذربایجان، بلکه برای کل منطقه اوراسیا اهمیت حیاتی دارد. این مسیر با اتصال بنادر جنوبی ایران به روسیه و اروپا ، می ‌تواند به ‌طور چشمگیری زمان و هزینه حمل ‌ونقل کالا را کاهش دهد و فرصت‌های تازه‌ای برای توسعه تجارت، سرمایه ‌گذاری و همکاری‌های زیرساختی میان دو کشور ایجاد کند. جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که تقویت همکاری با جمهوری آذربایجان در اجرای این پروژه، به تحکیم روابط اقتصادی و ارتقای جایگاه ترانزیتی منطقه منجر خواهد شد. بدین جهت در حال توسعه مسیر های ریلی  و جاده ای این کریدور با مشارکت برخی کشورهای منطقه هستیم.

 

 لطفاً در خصوص مرحله کنونی اجرای پروژه کریدور ارس توضیحاتی ارائه فرمایید؟

کریدور ارس مسیر ترانزیتی است که هدفش تسهیل دسترسی سرزمین اصلی جمهوری آذربایجان به نخجوان از مسیر خاک ایران و تبدیل محور جلفا–کلاله به یک گذرگاه جاده ‌ای ریلی قدرتمند منطقه ‌ای است. این مسیر در طول 34 سال گذشته مورد استفاده بوده ولی افزایش ظرفیت و تسهیل تردد در ارس در دستور کار قرار گرفته است. این طرح شامل ارتقای راه‌های موجود، ساخت یا نوسازی پل ‌ها،  تونل و تقویت زیرساخت‌های حمل ‌ونقل و گمرکی است تا ظرفیت ترانزیتی و سرعت عبور کالا افزایش یابد.

 

روند پیشرفت فرایند صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

جمهوری اسلامی ایران از ابتدا بر این باور بوده است که صلح پایدار در قفقاز جنوبی تنها از مسیر گفت ‌وگو، احترام متقابل و  مبتنی بر اصول حقوق بین الملل و با در نظر داشت  منافع مشترک همه کشورهای منطقه حاصل می ‌شود. از این منظر، ما روند گفت ‌وگوهای جاری میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان را گامی مثبت و ضروری در جهت پایان دادن به تنش‌های گذشته و آغاز دوره ‌ای تازه از همکاری و همزیستی می ‌دانیم.

جمهوری اسلامی ایران همواره  ضمن حمایت از توافق صلح جامع میان باکو و ایروان، اعلام کرده آماده است به تسهیل گفت ‌وگوها و تقویت فضای اعتماد میان دو کشور کمک نماید.

از نگاه تهران منطقه قفقاز جنوبی نباید به فضای رقابت‌های ژئوپلیتیکی و مداخلات خارجی تبدیل شود. بر این اساس کشورهای منطقه از مسیر گفتگو و همکاری‌های سازنده به حل و فصل مسائل و توسعه اقتصادی منطقه نایل خواهند شد.

 

چشم ‌انداز روابط آینده میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان را چگونه ترسیم می‌فرمایید؟

چشم‌انداز روابط آینده جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان را مثبت، رو به گسترش و مبتنی بر احترام متقابل و منافع مشترک می‌دانیم. روابط دو کشور، ریشه در تاریخ، فرهنگ و باورهای مشترک دارد و این پشتوانه عمیق مردمی، زمینه ‌ای پایدار برای توسعه همکاری‌ها در همه عرصه ‌ها فراهم می‌آورد.

در شرایط کنونی، دو کشور از ظرفیت ‌های گسترده‌ای در حوزه ‌های انرژی، ترانزیت، تجارت، کشاورزی، فناوری، آموزش و گردشگری برخوردارند. فعال ‌سازی این ظرفیت ‌ها می ‌تواند روابط ایران و آذربایجان را به سطحی راهبردی و پایدار برساند. جمهوری اسلامی ایران آماده است تا با جمهوری آذربایجان در مسیر تکمیل کریدورهای منطقه ‌ای، توسعه همکاری‌های تجاری، گسترش تبادلات مردمی و اجرای پروژه ‌های مشترک اقتصادی همکاری نزدیک داشته باشد.

بر این باور هستیم که روابط تهران و باکو نه یک رابطه مقطعی، بلکه پیوندی راهبردی و مبتنی بر اعتماد و منافع بلندمدت دو ملت است. در مجموع، افق روابط دو کشور روشن و امیدوارکننده است.

 

آیا در حال حاضر اجرای پروژه ‌های جدید میان دو کشور در دست بررسی یا برنامه ‌ریزی است؟

همکاری‌های اقتصادی دو کشور توسط بخش خصوص و دولتی دو کشور پیگیری می‌شود. تجار دو کشور علاقمند به گسترش مناسبات تجاری با یکدیگر هستند. در سطح دولتی کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور به طور منظم برگزار می‌شود و چارچوب همکاری‌های اقتصادی را مشخص می‌کند. تجار ایرانی علاقمند به سرمایه گذاری در مناطق آزاد شده و همکاری در بخش ترانزیت و انرژی جمهوری آذربایجان هستند. دو کشور طرح های متعددی را برای افزایش همکاری در حوزه‌های تجاری، سرمایه گذاری مشترک، انرژی، حمل و نقل و گردشگری دارند.

 

 

آیا برنامه ‌ای برای انجام دیدارها و سفرهای متقابل در سطح عالی میان مقامات دو کشور در آینده نزدیک وجود دارد؟

 انجام دیدارها و سفرهای متقابل لازمه پویایی و تحرک در روابط است. پس از سفرهای جناب آقای پزشکیان به باکو و خان کندی، سفر رئیس جمهور محترم آذربایجان به تهران در دست کار است که هدف از آن‌ها تقویت همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و همچنین گفت ‌وگو درباره موضوعات منطقه ‌ای و بین ‌المللی مورد علاقه مشترک است.  تعامل مستمر در سطوح عالی، بهترین مسیر برای حل مسائل، تعمیق اعتماد و تسریع روند همکاری‌هاست. با توجه به روابط دوستانه و سازنده ای که بین روسای جمهور ما وجود دارد، بدون تردید انجام دیدارهای رسمی و سطح بالا به تحکیم روابط دو کشور و گسترش همکاری‌های دوجانبه کمک خواهد کرد.

 

جنابعالی در سفر خود به مناطق آزادشده جمهوری آذربایجان حضور یافته ‌اید. لطفاً برداشت‌ها و مشاهدات خود را از این بازدید با ما در میان بگذارید.؟

سفر به مناطق آزادشده جمهوری آذربایجان برای اینجانب تجربه ‌ای ارزشمند و عمیق بود. مشاهده تلاش‌های دولت و مردم آذربایجان برای بازسازی و احیای این مناطق، نشانه ‌ای روشن از عزم و اراده ملی برای ساخت آینده ‌ای آباد و باثبات است.

در جریان این بازدید، از نزدیک شاهد اجرای پروژه ‌های عمرانی، زیرساختی و شهرسازی بودم؛ از احداث جاده‌ها و فرودگاه‌ها گرفته تا بازسازی شهرها، مدارس، مراکز خدماتی و اماکن مذهبی. این تحولات نه ‌تنها بازتاب ‌دهنده پویایی داخلی جمهوری آذربایجان است، بلکه پیام مثبتی برای کل منطقه در مسیر صلح و توسعه به همراه دارد.

از نگاه جمهوری اسلامی ایران، آزادی سرزمین‌ها و بازگشت مردم به خانه ‌های خود، گامی‌بزرگ در جهت استقرار ثبات و امنیت پایدار در قفقاز جنوبی است. ما باور داریم که آبادانی و رونق اقتصادی این مناطق می ‌تواند بستر تازه‌ای برای گسترش همکاری‌های منطقه ‌ای، از جمله در حوزه ‌های ترانزیت، انرژی و تجارت، فراهم آورد.

در این چارچوب، ایران آمادگی دارد با بهره‌گیری از توان فنی و مهندسی خود، در پروژه‌های بازسازی و توسعه مناطق آزادشده با جمهوری آذربایجان همکاری کند. این همکاری می‌تواند هم به تحکیم روابط دوجانبه یاری رساند و هم به روند بازگشت زندگی و شکوفایی به این مناطق کمک کند.

 

 اگر اشتباه نکنم، جنابعالی پیش‌تر در باکو فعالیت داشته ‌اید. در حال حاضر، میزان گردشگران ایرانی که به جمهوری آذربایجان سفر می ‌کنند در چه سطحی است؟

 

با توجه به برقرای پروازها توسط هواپیمایی ایران ایر و آزال از شهرهای تهران و تبریز به باکو و بالعکس به طور متوسط در هر ماه سه هزار نفر مسافر به شهرهای مختلف  جمهوری آذربایجان سفر می نمایند. همانطور که می دانید از سال 1398 مرزهای زمینی بین دو کشور توسط جمهوری آذربایجان بسته شده است و سطح گردشگران ایرانی کاهش یافته است.

با توجه به اشتراکات فراوان بین دو کشور و بویژه بین مردمان مناطق همجوار، تعاملات مردمی و سفرهای متقابل اتباع دو کشور حائز اهمیت است. وجود گذرگاه‌های زمینی امکان مناسبی برای سفر گردشگران دو کشور بود که بعد از پاندمی‌کرونا محدود شده ولی با توجه به وجود پروازهای مستقیم بین شهرهای دو کشور شاهد سفرهای تعداد قابل توجهی از اتباع دو کشور هستیم. امید داریم با بهره گیری از ظرفیت گذرگاه‌های زمینی که موجب تسهیل و کاهش هزینه‌های سفرها می‌شود، شاهد رونق بیشتر گردشگری بین دو کشور باشیم.

 

 

 

***